Σε μια ιδιαίτερα κομβική, όσο και ιστορική στιγμή, βρίσκεται σήμερα η Μακεδονία, καθώς επιχειρεί να εδραιώσει σε πολλαπλά επίπεδα και με όρους ρεαλιστικούς, τον ρόλο της ως κόμβο εμπορικό, ενεργειακό, διαμετακομιστικό στην ΝΑ και Κεντρική Ευρώπη. Διεκδικεί για τον εαυτό της, τόσο η Μακεδονία ευρύτερα όσο και η Θεσσαλονίκη ειδικότερα, τον ρόλο της πύλης προς τις αγορές της πλούσιας γηραιάς ηπείρου.
Αυτή είναι η μεγάλη εικόνα.
Και σε αυτό το περιβάλλον, το έργο της επέκτασης του 6ου Προβλήτα του ΟΛΘ θεωρείται από την αγορά το σημαντικότερο αναπτυξιακό έργο που μπορεί να αλλάξει τον ρόλο της Θεσσαλονίκης στον χάρτη των διεθνών μεταφορών. Μια επένδυση η οποία σε βάθος δεκαετίας μπορεί να δημιουργήσει υπεραξία άνω του 1,4 δις ευρώ ενώ οι άμεσες και έμμεσες θέσεις εργασίας που θα υποστηριχθούν υπολογίζονται σε περισσότερες από 52.000.
Μόνο κατά την περίοδο κατασκευής, η προστιθέμενη αξία που παράγει το έργο ανέρχεται σε 530 εκατ. ευρώ, ενώ οι θέσεις εργασίας που δημιουργούνται φτάνουν τις 20.000. Η αλήθεια των αριθμών δείχνει πως πρόκειται – αναμφισβήτητα – για ένα έργο, που δημιουργεί πολλαπλασιαστική αξία, αφού αλλάζει την κλίμακα του Λιμένα Θεσσαλονίκης, αποτελεί μοχλό για την επιχειρηματικότητα, αναβαθμίζει την εξαγωγική ανταγωνιστικότητα και αφορά κάθε οικονομική μονάδα της Βόρειας Ελλάδας.
Η απόφαση του ΣτΕ
Κι ενώ ο 6ος προβλήτας έχει ήδη αρχίζει να σχηματίζεται στο Θερμαϊκό μετά από 30 χρόνια, το έργο που θα δώσει πνοή σε όλη τη Βόρεια Ελλάδα, πολλαπλασιάζοντας την δυναμική του πιο κομβικού λιμανιού της χώρας, βρίσκεται αντιμέτωπο με δικαστικές προσφυγές και με έναν δημόσιο διάλογο που βασίζεται περισσότερο σε εντυπώσεις παρά στα πραγματικά δεδομένα.
Εντυπώσεις που δημιουργούνται με αφορμή μια πρόσφατη απόφαση του ΣτΕ, η οποία έκανε δεκτή την αίτηση αναστολής του Δήμου Θερμαϊκού κατά της απόφασης του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, με την οποία εγκρίθηκε η Τεχνική Περιβαλλοντική Μελέτη για την επέκταση του 6ου προβλήτα. Παράγοντες της περιοχής μιλούν για «νίκη» και «δικαίωση», ενώ δημοσιεύματα εμφανίζουν την εν λόγω απόφαση ως γενικό «μπλόκο» στα έργα.
Η αλήθεια, όμως, είναι πολύ διαφορετική.
Κατ αρχήν, η απόφαση αφορά τις αμμοληψίες που προβλέπονται για τις ανάγκες του έργου από θαλάσσια περιοχή της Επανομής, με κατοίκους, φορείς της περιοχής και τον Δήμο Θερμαϊκού να προσφεύγουν στο Ανώτατο Διοικητικό Δικαστήριο, ισχυριζόμενοι πιθανές περιβαλλοντικές επιπτώσεις.
Η επίμαχη απόφαση, συνεπώς, δεν αφορά συνολικά το έργο της επέκτασης του 6ου προβλήτα, ούτε ακυρώνει συνολικά τον σχεδιασμό για την εξασφάλιση των απαιτούμενων υλικών. Πολύ περισσότερο, δε, η απόφαση δεν αφορά ολόκληρη τη διαδικασία προμήθειας υλικών. Αντιθέτως. Η αναστολή αφορά μόνο μία από τις δύο προβλεπόμενες περιοχές αμμοληψίας, αποκλειστικά τη δεύτερη, ενώ η πρώτη περιοχή δεν επηρεάζεται από τη συγκεκριμένη εξέλιξη, γεγονός που σημαίνει ότι το έργο δεν σταματά αλλά συνεχίζεται με περιορισμούς μέχρι την τελική εκδίκαση.
Η παρουσίαση της απόφασης ως οριστικής δικαίωσης όσων αντιδρούν στο έργο δημιουργεί λανθασμένες εντυπώσεις και καλλιεργεί ένα κλίμα αβεβαιότητας γύρω από μια επένδυση στρατηγικής σημασίας. Και σε κάθε περίπτωση η απόφαση αυτή δεν είναι λόγος για πανηγυρισμούς όσων δεν αντιλαμβάνονται την αναγκαιότητα ή τη στρατηγική σημασία της επέκτασης του Προβλήτα 6.
Άλλωστε, η κύρια υπόθεση, δηλαδή η αίτηση ακύρωσης επί της οποίας θα κριθεί η νομιμότητα της διοικητικής πράξης, έχει προσδιοριστεί να συζητηθεί στις 30 Σεπτεμβρίου 2026.
Με αυτά τα δεδομένα, η συγκεκριμένη ετυμηγορία του ΣτΕ δεν μπορεί να ερμηνεύεται ως «δικαίωση» της μίας ή της άλλης πλευράς. Δεν υπάρχουν νικητές και ηττημένοι, ούτε θριαμβευτές και ηττημένοι, καθώς η οριστική κρίση του δικαστηρίου είναι αυτή που θα καθορίσει την τελική έκβαση της υπόθεσης.
Οι περιβαλλοντικές διασφαλίσεις
Φυσικά, είναι αυτονόητο, ότι μια μεγάλη επένδυση υποδομής δεν μπορεί να προχωρήσει εις βάρος του περιβάλλοντος ή των τοπικών κοινωνιών. Για τον λόγο αυτό υπάρχουν οι περιβαλλοντικοί νόμοι, οι διαδικασίες αδειοδότησης, οι αρμόδιες κρατικές υπηρεσίες και τα δικαστήρια που ελέγχουν τη νομιμότητα των αποφάσεων. Ποιες είναι οι περιβαλλοντικές εγγυήσεις που παρέχει ο ΟΛΘ;
- Σύμφωνα με τις μελέτες που παρουσιάστηκαν και εγκρίθηκαν από τις αρμόδιες υπηρεσίες, αλλά και από πρόσθετους φορείς στους οποίους απευθύνθηκε ο Οργανισμός Λιμένος Θεσσαλονίκης, η επιλογή της περιοχής αμμοληψίας έγινε μετά από εξέταση εναλλακτικών λύσεων.
- Η αμμοληψία δεν πραγματοποιείται μέσα σε περιοχή Natura, αλλά σε αδειοδοτημένη περιοχή που έχει εξεταστεί επιστημονικά. Ο σχεδιασμός προβλέπει ότι οι εργασίες θα πραγματοποιηθούν σε μεγάλη απόσταση από την ακτογραμμή, σε μεγάλα βάθη, εκτός περιοχών Natura 2000 και μακριά από ευαίσθητα θαλάσσια οικοσυστήματα.
- Προβλέπεται η χρήση εξειδικευμένου εξοπλισμού, ο οποίος περιορίζει σημαντικά τις επιπτώσεις κατά τη διάρκεια των εργασιών.
- Και γι αυτό, άλλωστε, δεν τίθεται καν ζήτημα καταστροφής των λιβαδιών Ποσειδωνίας, καθώς η προστασία τους αποτέλεσε βασική παράμετρο του σχεδιασμού της Τεχνικής Περιβαλλοντικής Μελέτης, η οποία εξέτασε ακόμη και τις έμμεσες επιπτώσεις από τη θολερότητα ή τη μεταφορά ιζημάτων.
- Προβλέπονται συνεχείς μετρήσεις ποιότητας νερού, προκαθορισμένα όρια ασφαλείας, παρακολούθηση της θολερότητας και ακόμη και διακοπή των εργασιών εφόσον παρατηρηθούν υπερβάσεις.